11 Kasım Saplar Günü

11 Kasım günü yanlız Çinli erkeklerin en önemli bayramlarından biri. 1993 yılında Nanjing Üniversitesinde başlayan bir geleneğe göre bugün Çinliler için "Saplar Günü". İngilizceye kibarca Bekarlar Günü olarak çevrilmiş bu günün Çince adı Guanggun Jie (光棍节) ve kelime anlamı "yanlız değnek ya da sap". Geleneksel olarak yanlız Çinli erkeklerce kutlanıyor. O nedenle bu günü Türkçe'ye Saplar Günü olarak çevirebiliriz.

Saplar Günü olarak 11 Kasım'ın seçilme nedeni basit. 11.11 tarihinde tam 4 adet "bir" ya da "sap" var. 2011 yılının saplar günü ise özel 11.11.2011 tarihi nedeniyle (tam 6 adet sap var) yüzyılın saplar günü olarak kutlandı.

Saplar Günü deyip hafife almayın. Çin'de özellikle insanlık dışı tek çocuk politikası nedeniyle gittkçe artan, devasa rakamda bir yanlızlar ordusu var. Bu büyük kitle saplar gününü internet çağında popülerleştirmekle kalmamış aynı zamanda bu günü Çince konuşan ülkelerde (Çin, Tayvan ve Hong Kong) Anneler Günü ve Sevgililer Günü kadar önemli bir gün haline getirmişler.

Eskiden her yaştan yanlız erkeğin bir araya gelerek ya da internetten kız tavlamaya çalıştığı ya da içip içlendiği Saplar Günü artık Sevgililer Günü kadar büyük bir alışveriş çılgınlığına sahne oluyor. Yanlız erkeklerin kadın ve çocuk gibi dertleri olmadığından ceplerinde harcamaya daha fazla paraları olduğunu farkeden Çinli şirketler bugüne haftalar öncesinden hazırlanıyor ve günü saplara özel büyük reklam kampanyaları ve indirimlerle karşılıyorlar.

Geçen sene örneğin Çinli online alışveriş portalı Taobao bu günde 3 milyar USD satış yapmış!

Tüm Çinli erkeklerin Saplar Günü ( 光棍節) kutlu olsun.

Financial Times'a göre Çinli şirketler Saplar Gününü çoktan online alışveriş terapisine dönüştürmüş vaziyetteler. Tatilden Karaoke'ye, traş losyonundan BMW arabaya herşeyin yanlızlara indirimle satıldığı bugün Çinde yanlız nüfusu bu şekilde artmaya devam ederse muhtemelen bir on yılda Sevgililer Gününden daha önemli bir gün olacak.

Seksi Cince Dersleri - Sexy Mandarin

Çince daha önce de bahsettiğimiz gibi öğrenmesi zor bir dil. Çeşitli firmalar bu dili öğrenmeyi kolaylaştıracak değişik yöntemlerle piyasa çıkarken bir firma kullandığı yöntemin absublüğü ile ön plana çıkıyor: Seksi Mandarin ya da Sexy Mandarin.

Seksi Çince (Sexy Mandarin) 2011 yılının sonunda Kaoru Kikuchi ve Michael Gleissner tarafından kurulan ve içinde seksi ve pek giyinik olmayan birbirinden seksi Çinli kızların olduğu Çince dili eğitim videoları hazırlayan bir firma. Seksi Çince ile ilk video ders Saat Kaç? (what time is it?) YouTube'a 2011 yılının Aralık ayında yüklendi (aşağıda bu videoyu izleyebilir ve Seksi Çince ne menem birşey bir fikir edinebilirsiniz).

Sexy Mandarin adından da anlaşılacağı gibi Çin Halk Cumhuriyeti ve Tayvan'ın resmi dili olan Mandarin Çincesi öğretiyor. Hong Kong merkezli firmanın 2 dakikalık videolarının yanında öğrencilere "öğretmen" seçimi şansı sunan Çince çok özel dersleri, SexyMandarin TV adında ve 2013 Mart'ında yayına giren bir TV kanalı, sanal dershaneleri ve T-Shirt, DVD gibi ürünleri bulunuyor.

Azdırarak öğretmeyi hedefleyen Seksi Çince,  Mart 2013'te ilerde gerçek bir dershane açmayı planladıklarının müjdesini verdi. Öğretmenine aşık olan öğrenci konseptini bambaşka bir boyuta taşıyacaklar anlaşılan.

Neyse sizi ilk Çince dersinizle başbaşa bırakalım. Burada da 2. video var: Sexy Mandarin - Lesson 2: What's your number.

Feng Shui nedir?

Feng Shui Batı'da birçok insanın duyduğu ama ne olduğuna dair çok kaba ve genel fikrinin olduğu bir kavram. Çoğunlukla "yaşam mekanlarının doğada var olan enerjileri harekete geçirecek şekilde düzenlenmesi
" gibi bir açıklanır bu kavram. Bu tanımlama da yanlış değildir hani. Çin Kültürü içinde 8ö000 yıllık bir geleneği olan Feng Shui, bu uzun zaman diliminde oldukça büyük sayıda literatür ve usta çıkarmış.

Feng Shui ile ilgili en eski kaynaklar Milattan Önce 4,000 yıllarında Çin'in orta bölgelerine ait. Bu eski çağlarda yapıların kapıları güneşe ve bazı yıldızlara bakacak şekilde yapılmaya başlanmış. Daha sonra yavaş yavaş evrilen kavram, binalardan, bina içlerine, şehirlere hatta mezarlara kadar hemen hemen tüm yaşam ve ölüm mekanlarına uygulanır olmuş.

Feng Shui'nin asıl sıçraması manyetik pusula ve astrolabe'ın (gezegen ve yıldızların hareketlerini ölçen bir alet) icadı ile olmuş. Bu aletlerle teknikler ölçülebilir temellere dayandırılmaya başlanmış. Zamanla Feng Shui binaların, şehirlerin, bina iç mekanlarının ve tüm yaşam alanlarının pozitif qi enerjisinden en verimli şekilde yararlanacak şekilde düzenlenmesini amaçlayan bir "bilim" haline gelmiş.

Bugün Feng Shui Çinlilerin hayatlarının önemli bir parçası. Feng Shui masterlarının onayları ve tasarımları olmadan Çinlilerin hakim olduğu yerlerde çivi çakılmaz. Koca koca şehirlerin ortasında Feng Shui'si kötü diye on yıllarca bomboş duran araziler görebilirsiniz mesela. Siz ne kadar şüphe ile yaklaşsanız da Çinliler için Fenf Shui para, mal-mülk, yaşam, sağlık gibi konularda en iyiyi yakalamak için neredeyse olmazsa olmazdır.

Feng Shui pusulası Luopan

Feng Shui'nin sayısız kolu, kuralı ve okulu olsa da bazı temellerini şöyle özetleyebiliriz:

Evinizde kullanılmayan birşeyi atın. Gereksiz fazlalıklar karışıklık yaratır ve Feng Shui'ye göre temiz mekan eşittir temiz bir zihin.

Herşey akışla alakalıdır. Evrendeki enerji sürekli akış halindedir ve eğer siz bu akışı bir şekilde bloke ederseniz kötü şans yaratırsınız. Evlerde akışı engelleyen nesnelerin kaldırılması, kolay girilir ve seyahat edilir girişler, odalar ve koridorlar yaratılması evin içine pozitif enerji akışını arttıracaktır.

Keskin kenarlar negatif enerji akışı yaratır. Keskin kenarlardan kurtulmak gerekir. Bu Çinliler için o kadar önemlidir ki keskin kenarlı bir binanın keskin ucu tarafında araziler uzun yıllar bomboş kalabilir.

Renkleri kısıtlayın. Dekorasyon için 3'ten fazla renk kullanmayın. Renk demişken kırmızı cesaret ve tutku, sarı mutluluk ve beslenme, mavi huzur ve barış, yeşil büyüme ve sağlık, turuncu iyimserlik ve sosyalleşme ve kahverengi güç ve istikrar demektir.

Kapılardan uzak durun. Sırtınızı kapıya vererek oturmayın, yatağınızın başını kapı ile aynı duvara koymayın.

Su, su ve su. Su mekanlarda cömertçe kullanılmalıdır. Havuzcuklar, akvaryumlar mekanın doğu, batı veya güneydoğu uçlarına konulmalıdır ki iş yaşamı qi'den yararlansın. Kuzey ve kuzeydoğu? Kasalar buralara konulmalıdır ki para ile dolsunlar :)

Çince

Çince bizim Çin'li diye bildiğimiz Han ırkına (Çin'in en büyük etnik grubu) mensup insanların ana dili. Bu nedenle zaten hanyu (Han Dili). Konuşma dili olarak çince yöreden yöreye hatta köyden köye farklılık gösteriyor. Sekiz büyük çin lehçesinin (ki aslında bunlar birbirlerinden o kadar farklılar ki sekiz ayrı diller) en çok konuşulanı batılıların Mandarin (Çincesi) dediği bizim aslen Çince diye bildiğimiz dildir. Çinliler buna mandarin demezler genel dil anlamında putonghua derler. Bu dil Çin'in başkenti Pekin çevresinin lehçesidir.

Örneğin diğer büyük Çin dillerinden biri de Kantonca (Cantonese)dir. Bu dil mesela Hong Kong'luların ve Çin'in güney bölgesinin dilidir. Güney bölgesi Çin'in dışarı en çok göç verdiği bölgelerinden biri olduğu için de Çin dışında yaşayan Çinlilerin çoğunun ana dilidir.

Kantonca ve Mandarin birbirlerinden İngilizce ve Almanca kadar farklı olmalarına rağmen aynı yazılırlar! Yani bir Hong Kong'lu eğer özellikle dil eğitimini almamışsa Mandarin konuşma dilini anlayamaz ama Pekin'de basılan bir gazeteyi okuyabilir. Bunun nedeni tarihin en eski dillerinden biri olan Çin'cenin tarihin en eski yazılarından birine sahip olmasıdır. Yani binlerce yıl önce yazıya dökülmüş Han ırkının ortak dili, Han ırkı Çin'in bugünkü coğrafyasına yayıldıkça farklılaşmış ama yazı ortaklığı korunmuş.

Çince öğrenmek her baba yiğidin harcı değil. Çince bilindiği gibi zor bir dil. Ama oldukça kolay yanları da var. Örneğin grameri. Çincenin grameri Türkçe'ye göre çok ama çok kolay örneğin. Çince de kelimelerin başına sonuna eklenen çok fazla ek bulunmaz. Çince de kelimeler zamanı belirtmek için ne ingilizcedeki değişmez ne de Türkçe'deki gibi değişik değişik eklere boğulmaz. Aslında bildiğim kadarıyla Çince'de fiil çekimi falan yoktur! Fiiler genelde mastar halindedirö kelimeler eksizdir. Örneğin Ben şimdi ev gitmek der Çinliler. Sen dün ev gelmek ya da sen yarın ev gelmek derler!

Çince karakterler. İlk sıra geleneksel karakterler (Tayvan'da hala kullanılıyor),
ikinci sıra basitleştirilmiş karakterler (Çin'de kullanılıyor) ve
ardında çeşitli latin alfabesi çevrilişleri

Örneğin Çince seni seviyorum vo ay ni (vo = ben, ay = sevmek ve ni = sen):
- Seni çok seviyorum vo hın ay ni (hın = çok)
- Seni çok çok seviyorum vo hın hın ay ni
- Seni sevmiyorum vo pu ay ni (pu =olumsuz, ingilizce not gibi)
- Sen beni seviyorsun ni ay vo.
- Beni seviyor musun? ni ay vo ma? (ma = soru anlamı koyar, bizdeki mı gibi ama ek değildir)


Zor dedikleri dil bu mu, çok kolaymış demeyin. Çincenin gramer basitliğini götüren ve Çinceyi çok zor öğrenilen bir dil yapan bir özelliği var: Tonlama. Her hece için o hecenin anlamını tamamen değiştiren dört adet tonlama şekli var Çince'de, en azında bizim Çince diye bildiğimiz mandarin dilinde:

1. Birinci tonlama, heceyi yüksek seviyeli ama düz bir şekilde okumak. Örneğin ma hecesi birince tonlama ile telaffuz edildiğinde anne demek.
2. İkinci tonlama, heceyi alçak tondan yukarı doğru yükselen seviyeli okumak. Ma hecesi ikinci tonlama ile telaffuz edildiğinde kumaş demek.
3. Üçüncü tonlama, heceyi önce alçalan sonra yükselem bir tonda okumak (Hece bu okurken nasıl ton alçalıp yükselir demeyin maalesef bizim için Çinceyi kasıcı yapan bu). Ma hecesi üçüncü tonlama ile telaffuz edildiğinde at demek.
4. Dördüncü tonlama, heceyi yüksek tondan aşağı doğru alçalan seviyeli okumak. Ma hecesi dördüncü tonlama ile telaffuz edildiğinde küfretmek anlamına gelir.

Evet anne ata küfretti demek için üç kere : ma ma ma demek gerekir ama hepsi ayrı tonda :) Bu tonlama öyle beladır ki iki dakika gevşemeye gelmez. Yıllardır Singapur'dayım hala i bın suey to sa çien? (i = bir, bın = şişe, suey = su, kaç para) dediğimde kasiyerler sık sık suratıma what dedin gulüm? ifadesiyle bakarlar.

Bu yukardaki dörtlüye ek olarak bir de heceyi tonsuz okumak vardır. Ma örneğin tonsuz okunduğunda soru işareti anlamına gelir. Yani anne ata küfretti mi demek için dört kere ma ma ma ma demek gerekir!

Ama bitmedi. Tonlamanın kendisi başa bela değilmiş gibi bir de bu tonlamalar kendilerini çevreleyen tonlamalara göre değişirler! Örneğin iki adet üçüncü ton yan yana iken ilk üçüncü ton ikinci tonlamaya düşer! Gerçi Çinliler yabancıların tonlamayı becerememesine alışıktır ve ne dediğinizi gelişinden anlarlar ama Ekşi Sözlük'te bir yazarın dediği gibi kasiyere tuvalet kağıdı alabilir miyim demeye çalışırken şuraya şöyle s.çabilir miyim deyiverebilirsiniz. Ya da The Big Bang Theory serisinden Sheldon'ın şuradaki videoda yaptığı gibi kasiyere bana sümüğünü göster diye diretebilirsiniz :)

Bu arada eğer Çince öğrenmeye meraklı iseniz Türkçe Çince sözlük yayınlanmış:

"Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki diplomatik ilişkilerin 40. yıl dönümünde ilk çift taraflı Çince-Türkçe Türkçe-Çince sözlük yayınlandı. Türk akademisyenler tarafından hazırlanan sözlük, özellikle öğrencilerin Türk ve Çin dili ve kültürünü anlama ve öğrenmede büyük kolaylık sağlıyor.

Kaynak Yayınları tarafından çıkarılan söz konusu sözlük, geniş bir kitleye hitap ediyor. Sözlüğü, 2007'deki ilk baskısında olduğu gibi Çin'de uzun yıllardır eğitim gören Dr. Yusuf Kumaş ve Dr. Salih Tınmaz hazırladı. Sözlükle ilgili konuşan Kumaş, "Çince öğrenmek isteyen herkese yardımcı olabilmek ve üzerimize düşen iki ülke arasındaki kültürel bir vazifeyi yerine getirme amaçlı hazırlanan sözlüğümüz, genişletilmiş yeni baskısıyla raflardaki yerini tekrar aldı. Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti diplomatik ilişkilerinin 40. yıldönümünü kutladığımız bu yılda sözlüğümüzün iki ülke arasındaki dostluk ve kültürel ilişkilere katkı sağlayacağı temennisini taşıyoruz.'' dedi."

Kaynak: İlk Çince-Türkçe sözlük yayınlandı